Niedługi film o szkole       Strona internetowa szkoły           Profile naszych klas

Materiały do nauki historii

 

Udostępnij na Facebooku





Spis treści

 

53. Kryzys schyłku średniowiecza

 

I. Kryzys społeczny i gospodarczy

1. Epidemia dżumy – „czarna śmierć” – (1347-1353) [mapa]

a. objęła całą Europę Zachodnią

b. przyczyniła się do zmniejszenia zaludnienia od 1/3 do 1/2 populacji

2. Przyczyny kryzysu gospodarczego w XIII i XIV w.

a. oziębienie klimatu – tzw. „mała epoka lodowcowa”

b. kryzys demograficzny w wyniku „czarnej śmierci”

– wyludnienie wsi i miast

– pojawienie się tzw. pustek

c. pogromy żydów

3. Przejawy kryzysu gospodarczego

a. spadek cen produktów rolnych ziemi oraz dochodów z czynszów

b. zapaść finansów i bankowości

– spadek dochodów monarszych

– proceder „psucia monety”

– liczne bankructwa domów bankowych

c. załamanie się handlu dalekosiężnego

d. zamykanie się cechów w celu ograniczenia produkcji i konkurencji

– ograniczanie liczby warsztatów

– niedopuszczanie nowych ludzi do zawodu

– utrudnianie awansu czeladników na mistrzów cechowych

4. Próby przezwyciężenia kryzysu

a. przestawianie się na bardziej dochodowe uprawy przemysłowe i pogłębiająca się specjalizacja w rolnictwie

b. rozwój systemu nakładczego w mieście

4. Bunty społeczne spowodowane wzrostem wysokości podatków

a. bunt chłopski we Flandrii – 1323-1328

b. żakeria we Francji – 1358 r.

c. powstanie Wata Tylera w Anglii – 1381 r.

 

II. Kryzys w Kościele katolickim

1. Niewola awiniońska papieży

a. konflikt papieża Bonifacego VIII z Filipem IV Pięknym

– nałożenie przez króla podatku na kler i wstrzymanie opłat na rzecz kurii rzymskiej

Bonifacy III dążył do narzucenia zwierzchności papieskiej władzy świeckiej

– zwycięstwo Filipa IV Pięknego dzięki poparciu Stanów Generalnych – 1302 r.

– Filip IV Piękny lansował hasło: „król cesarzem we własnym królestwie”

b. przeniesienie przez Klemensa V siedziby papieży do Awinionu  1309–77

– powodem niepokoje społeczne w Rzymie i dominacja podporządkowanych dworowi królewskiemu kardynałów francuskich

– uzależnienie papiestwa od monarchii francuskiej

c. przejawy kryzysu w Kościele

fiskalizm kurii

nepotyzm

symonia

– zeświecczenie

2. Wielka schizma zachodnia (1378–1417 r.)

a. rozłam w Kościele

– przeniesienie przez Urbana VI stolicy papiestwa do Rzymu – 1378 r.

– kardynałowie francuscy dokonali wyboru Klemensa VII na papieża rezydującego w Awinionie

b. podział świata katolickiej Europy:

– funkcjonowały dwa kolegia kardynalskie i dwaj papieże: rzymski i awinioński

– podział Europy na dwie obediencje – posłuszeństwa

3. Ruch soborowy

a. sobór w Pizie – 1409 r.

– wyboru nowego papieża – Jana XIII nie uznali pozostali dwaj urzędujący papieże

– okres jednoczesnego pontyfikatu trzech papieży

b. sobór w Konstancji 1414-1418 r.

– przezwyciężenie kryzysu papiestwa

– wybór Marcina V jako jedynego papieża

– uznanie soboru powszechnego za najwyższą władzę ustanowioną przez Boga

c. spór o najwyższa władzę w Kościele

koncyliaryści – zwolennicy wyższości soboru nad papieżem

kurialiści – zwolennicy wyższości papieża nad soborem

– sobory w Bazylei, Ferrarze i Florencji

– ostatecznie przewagę zdobyli kurialiści

3. Ruchy reformatorskie w Kościele

a. nauki Jana Wiklefa (ok. 1330–1384)

– zwolennik augustiańskiej nauki o predystynacji i łasce

uznawał wyłączną władzę króla we wszystkich kwestiach ziemskich

– domagał się od duchowieństwa życia w ubóstwie

– uznawał Biblię za jedyne źródło Objawienia

– negował spowiedź, kult świętych, kult relikwii i obrazów oraz celibat kleru

b. nauki Jana Husa (13701415 r.)

 domagał się prawa głoszenia Ewangelii przez świeckich

– domagał się komunii pod dwiema postaciami

– domagał się rezygnacji Kościoła z bogactw

 

Spis treści

 

Galeria ilustracji

 

Strona główna

Notatki z historii dla gimnazjum

Notatki z wiedzy o społeczeństwie. Zakres rozszerzony