Niedługi film o szkole       Strona internetowa szkoły           Profile naszych klas

Materiały do nauki historii

 

 

 

Udostępnij na Facebooku

    





Spis treści

 

II. 15. Pierwsze wolne elekcje

 

I. Pierwsze bezkrólewie

1. Bezpotomna śmierć Zygmunta II Augusta  – 1572 r.

a. zawieszenie działalności wszystkich instytucji działających w jego imieniu

b. zagrożenie anarchią

2. Samoorganizacja społeczeństwa polskiego

a. zawiązanie konfederacji kapturowych

b. powołanie sądów kapturowych

c. działalność przywódców politycznych ruchu egzekucyjnego

Mikołaja Sienickiego

Jana Zamojskiego

d. spór o wybór interrexa

interrex – dostojnik zastępujący króla, upoważniony do zarządzania administracją oraz reprezentowania kraju na zewnątrz oraz

– prymasa Jakuba Uchańskiego

– marszałek wielki koronny Jan Firlej – przywódca protestantów

e. zjazd senatorów – X 1572 r.

– funkcję interrexa przyznał prymasowi Jakubowi Uchańskiemu

– uznał ważność sądów kapturowych

– postanowił zwołanie sejmu konwokacyjnego

3. Sejm konwokacyjny – styczeń 1573 r.

a. zawiązanie konfederacji generalnej w celu obrony granic i porządku wewnętrznego

b. ustalenie czasu, miejsca i sposobu przeprowadzenia elekcji – elekcja viritim

c. podjęcie uchwały w sprawie pokoju religijnego i gwarancji dla różnowierców – tzw. akt konfederacji warszawskiej

d. ustalenie kompetencji interrexa i marszałka wielkiego koronnego

e. zatwierdzenie sądów kapturowych

4. Zjazd elekcyjny na polu mokotowskim pod Warszawą  – elekcja viritim (IV-V 1573 r.)

a. główni kandydaci

– car Iwan IV

– arcyksiążę Ernest Habsburg

– książę andegaweński Henryk Walezy

– król Szwecji Jan III Waza

b. wybór Henryka Walezego

c. artykuły henrykowskie – fundamentalne prawa Rzeczpospolitej

– Rzeczpospolita monarchią elekcyjną

– o wojnie i pokoju władca decyduje wspólnie z sejmem

– o pospolitym ruszeniu władca decyduje wspólnie z sejmem

– zakaz wyprowadzania pospolitego ruszenia poza granice państwa

– obowiązek utrzymywania wojska kwarcianego

– obowiązek przebywania przy władcy senatorów-rezydentów

– obowiązek zwoływania sejmu na sześć tygodni nie rzadziej niż raz na dwa lata

– obowiązek przestrzegania tolerancji

– prawo poddanych do wypowiedzenia posłuszeństwa królowi w przypadku nieprzestrzegania przez niego prawa

d. pacta conventa – indywidualne zobowiązania kandydata do tronu polskiego

 

 

II. Rządy Henryka III Walezego i drugie bezkrólewie

1. Koronacja Henryka Walezego – sejm koronacyjnyII 1574 r.

2. Śmierć króla Francji Karola IX – brata Henryka III Walezego

3. Ucieczka Henryka III Walezego do Francji – VI 1574 r.

4. Poselstwo do Henryka Walezego z żądaniem jego powrotu do Polski

5. Sejm konwokacyjny w Warszawie – X 1575 r. – wyznaczenie terminu nowej elekcji

6. Druga wolna elekcjaXI-XII 1575 r.

a. najważniejsi kandydaci:

– cesarz Maksymilian II Habsburg

– król Szwecji Jan III Waza

– książę Siedmiogrodu Stefan Batory

– carewicz Fiodor

b. ogłoszenie przez prymasa Jakuba Uchańskiego elekcji Maksymiliana II Habsburga

– elekcja nastąpiła bez porozumienia ze szlachtą

– odrzucenie elekcji przez szlachtę

c. ogłoszenie elekcji Anny Jagiellonki  i Stefana Batorego

d. małżeństwo Stefana Batorego i Anny Jagiellonki

d. sejm koronacyjny w Krakowie –  IV-V 1576 r.

 

III. Panowanie Stefana Batorego (1576-1586)

1. Wojna z Gdańskiem (1576-1577)

a. dążenie Gdańska do odwołania Statutów Karnkowskiego

b. decyzja Stefana Batorego o siłowym rozstrzygnięciu sporu

– konfiskata towarów kupców gdańskich

– skierowanie całego handlu polskiego do Elbląga

– walki zbrojne (zwycięska dla wojsk królewskich bitwa pod Lubiszewem)

– zakończone niepowodzeniem oblężenie Gdańska przez wojska królewskie

c. kompromis – 1577 r.

– Gdańsk ukorzył się przed królem

– król obiecał zniesienie Statutów Karnkowskiego (zrealizowano na sejmie w 1585 r.)

2. Reforma sądownictwa

a. utworzenie Trybunału Koronnego (1578 r.)

– w skład wchodzili przedstawiciele szlachty wybierani na sejmikach deputackich

– przejął kompetencje sądów królewskich

b. utworzenie Trybunału Litewskiego

3. Utworzenie piechoty wybranieckiej

4. Znaczenie Jana Zamojskiego

 

IV. Wojny z Moskwą o Inflanty

1. Działania zbrojne

a. zdobycie Połocka1579 r.

b. zdobycie Wielkich Łuków1580 r.

c. oblężenie Pskowa1581 r.

2. Rozejm w Jamie Zapolskim1582 r.

a. Polska odzyskała Inflanty i ziemię połocką

b. odsunięcie państwa moskiewskiego od Bałtyku na ponad sto lat

Spis treści