Niedługi film o szkole       Strona internetowa szkoły           Profile naszych klas

Materiały do nauki historii

 

 

 

Udostępnij na Facebooku

    





Spis treści

 

III. 16. Powstanie styczniowe

 

I. Geneza powstania styczniowego

1. Odwilż posewastopolska

a. sytuacja w Rosji w połowie XIX w

– klęska w wojnie krymskiej (1853-1856 r.)

– śmierć Mikołaja I  i wstąpienie na tron Aleksandra II

b. reformy wewnętrzne w Rosji

– ogłoszenie amnestii

– zniesienie poddaństwa chłopów

– reformy samorządowe i sądownicze

– złagodzenie cenzury

2. wizyta Aleksandra II w Warszawie – 1856 r.

a. odmowa Aleksandra II rozszerzenia autonomii

b. niewielkie ustępstwa wobec Polaków w Królestwie Polskim

– złagodzenie cenzury

– utworzenie w Warszawie Akademii Sztuk Pięknych

– utworzenie Akademii Medyko-Chirurgicznej

– utworzenie Towarzystwa Rolniczego Andrzej Zamoyski

c. mianowanie Michaiła Gorczakowa namiestnikiem Królestwa Polskiego

3. Dwa nurty działalności patriotycznej

a. „biali”„millenerzy”

– program pracy organicznej – Edward Jurgens

– działalność Towarzystwa Rolniczego – Andrzej Zamoyski – program oczynszowania, a w dalszej perspektywie również uwłaszczenia chłopów

c. „czerwoni”

– zwolennicy natychmiastowej walki zbrojnej

– tworzenie sieci konspiracyjnej

d. działalność Aleksandra Wielopolskiego

– zwolennik ugody z caratem

– dążył do przywrócenia Królestwu Polskiemu konstytucji

– objął funkcję dyrektora Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego

– naczelnik Rządu Cywilnego (V 1862-VII 1863 r.)

e. demonstracje patriotyczne

– pogrzeb generałowej Katarzyny Sowińskiej – 1860 r.

– pogrzeb pięciu ofiar zabitych 27 II 1861 r.

– zgoda namiestnika carskiego Michaiła Gorczakowa na utworzenie polskiej Straży Ochotniczej

4. Eskalacja konfliktu

a. rozwiązanie przez Aleksandra Wielopolskiego Towarzystwa Rolniczego

b. protestacyjne manifestacje w Warszawie – rozpędzone przez żandarmerię – śmierć około 100 osób

c. manifestacje rocznicowe

d. przygotowania „czerwonych” do powstania zbrojnego

– utworzenie przez „czerwonych” Komitetu Miejskiego – na czele Ignacy Chmielewski

– przekształcenie Komitetu Miejskiego w Komitet Centralny Narodowy

– przygotowania militarne – Jarosław Dąbrowski

e. utworzenie przez „białych” Dyrekcji Krajowej

f. zapowiedź cara przeprowadzenia niewielkich reform 

 

II. Przebieg powstania

1. Wybuch powstania

a. ogłoszenie przez Aleksandra Wielopolskiego branki do wojska

b. proklamacja powstania – 22 I 1863 r.

– Komitet Centralny Narodowy przekształca się w Tymczasowy Rząd Narodowy

– ogłoszenie „Manifestu” wzywającego do udziału w powstaniu

– zapowiedź uwłaszczenia chłopów

– przyznanie ziemi bezrolnym uczestnikom powstania

c. Objęcie funkcji dyktatora przez Ludwika Mierosławskiego  – rezygnacja po doznanych porażkach

d. zasługi Stefana Bobrowskiego i Zygmunta Padlewskiego dla rozwoju powstania

d. Włączenie się „białych” do powstania – nawiązanie współpracy Dyrekcji Krajowej i Rządu Narodowego

2. Przebieg walk

a. partyzancki charakter walk

b. objęcie funkcji dyktatora przez Mariana Langiewicza  (11-18 III 1863 r.)

– bitwa pod Małogoszczem

– bitwa pod Grochowiskami

– podział „partii” Marian Langiewicza w celu wyjścia z okrążenia

– aresztowanie Mariana Langiewicza przez Austriaków po przekroczeniu przez niego granicy

c. objęcie funkcji namiestnika przez gen. Fiodora Berga – nasilona akcja antypowstańcza

d. dyktatura Romualda Traugutta    (X 1863 – IV 1864 r.)

– próba przekształcenia oddziałów partyzanckich w regularna armię

– realizacja dekretu uwłaszczeniowego

– aresztowanie i egzekucja Romualda Traugutta

3. Schyłek powstania

a. rozbicie oddziału gen. Józefa Hauke-Bosaka

b. wydanie przez cara Aleksandra II ukazu o uwłaszczeniu chłopów 2 III 1864 r.

c. aresztowanie Romualda Traugutta

d. próba podtrzymania oporu przez naczelnika Warszawy Aleksandra Waszkowskiego

e. do wiosny 1865 r. walczył oddział dowodzony przez księdza Stanisława Brzózkę

 

III. Sprawa polska na arenie międzynarodowej

1. Program „sześciu punktów” w sprawie polskiej opracowany przez Francję, Austrię i Wielką Brytanię (żądania amnestii, powołanie polskiego przedstawicielstwa narodowego, zapewnienie wolności przekonań, ustanowienia polskiego języka urzędowego, dopuszczenie Polaków do urzędów oraz złagodzenia zasad poboru do wojska)

2. Deklaracje poparcia dla Polaków papieża Piusa IX oraz katolickich ugrupowań we Francji i liberalnych w Anglii i Niemczech

3. Wiec poparcia dla sprawy polskiej delegacji stowarzyszeń robotniczych

4. Zdecydowanie wrogą wobec Polaków postawę przyjęły władze pruskie – Otton von Bismarck

5. Konwencja Alvenslebena – umowa dotycząca współpracy Prus i Rosji w zwalczaniu polskich ruchów niepodległościowych

 

IV. Skutki powstania styczniowego

1. Straty osobowe

– ok. 20 tys. powstańców poległo w walkach

– ok. 2 tys. osób poniosło śmierć w wyniku egzekucji

– kilkadziesiąt tysięcy osób zostało zesłanych na Syberię

2. Straty materialne – konfiskaty majątków uczestników i sympatyków powstania

3. Cechy charakterystyczne powstania styczniowego

a. władze działały w konspiracji

b. powstało państwo podziemne

c. walki zbrojne miały charakter partyzancki

4. Uwłaszczenie chłopów

 

Spis treści

 

Galerie

Tematyczna bibliografia artykułów z miesięcznika "Mówią Wieki"